Eksperci rynku budowlanego, nieruchomości i prawnicy obsługując te rynki są zgodni, że świadectwo energetyczne budynku, wystawione w myśl zapisów znowelizowanej ustawy Prawo budowlane z 19 września 2007 bezpośrednio wpływa na wartość rynkową nieruchomości. Nie trudno przewidzieć, że świadectwo daje nabywcom i najemcom mieszkań, budynków dodatkową, istotną wiedzę na temat przedmiotu transakcji.

Konfederacja Budownictwa i Nieruchomości jeszcze pod koniec 2008 roku zleciła opracowanie ekspertyzy prawnej, z której jasno wynika, że w zakresie nowych budynków i mieszkań, ich certyfikacja jest bezdyskusyjnie wymagalna. Mówi o tym precyzyjnie art. 93 pkt 1 Prawa budowlanego: karze grzywny podlega każdy, kto przy projektowaniu lub wykonywaniu robót budowlanych w sposób rażący nie przestrzega przepisów art. 5, czyli także ust. 3-6 dotyczących obowiązku sporządzenia świadectwa charakterystyki energetycznej.

Natomiast nieco inaczej ma się sytuacja z budynkami podlegającymi obrotowi na rynku wtórnym. Zgodnie z art. 63a Ustawy Prawo budowlane nabywca ma prawo żądać udostępnienia świadectwa charakterystyki energetycznej. Przepis art. 63a Ustawy Prawo budowlane nie jest jednak zaopatrzony żadną sankcją w przypadku nie przedłożenia takiego certyfikatu nabywcy lub najemcy. Jasnym jest więc, że to nabywca lub najemca decyduje, czy ma zamiar związać się umową pomimo braku świadectwa, czy też nie. Jednakże czy naprawdę nie ma sankcji ? Zgodnie z przepisami ogólnymi ustawy Prawo Budowlane art. Art. 93. - Kto nie spełnia, określonych w art. 63 lub art. 64 ust. 1 i 3, obowiązków przechowywania dokumentów, związanych z obiektem budowlanym lub prowadzenia książki obiektu budowlanego podlega karze grzywny. Zatem skoro, świadectwo energetyczne jest dokumentem obiektu, zawiera ono opis charakterystyki budynku podlega ono obowiązkowi jego wykonania i przechowywania.

Zdaniem prawników przygotowujących ekspertyzę dla Konfederacji Budownictwa i Nieruchomości, notariusz nie ma prawa uzależniać zawarcia umowy od przedstawienia świadectwa. W szczególności notariusz nie może odmówić sporządzenia aktu notarialnego na tejże podstawie. Przepis art. 63a ustawy ma charakter porządkowy, o takim samym znaczeniu prawnym, co np. obowiązek przeprowadzenia okresowej ekspertyzy kominiarskiej. Uchybienie temu obowiązkowi nie ma wpływu na skuteczność ewentualnej umowy przeniesienia prawa własności lokalu.

Podobnego zdania jest Adam Wawrzynowicz – wspólnik w kancelarii Grynhoff, Woźny, Maliński, który stwierdził na łamach ogólnopolskiego dziennika, że „świadectwa mają dać nabywcom i najemcom mieszkań lub budynków dodatkową wiedzę o przedmiocie sprzedaży lub najmu”. Wg Wawrzynowicza nie wykluczy to jednak sprzedaży na rynku wtórnym mieszkań. Brak dokumentu może być dla nabywcy argumentem przeciw podpisaniu umowy lub za obniżeniem ceny. W przypadku budynków nowych – argumentuje prawnik – posiadanie certyfikatu może być warunkiem otrzymania pozwolenia na użytkowanie. Prawo budowlane dopuszcza zgodnie z artykułami 63 oraz 93 ustawy również ukaranie grzywną właściciela lub zarządcy budynku, który nie ma wszystkich dokumentów związanych z tym budynkiem. Organy nadzoru mogą, więc nałożyć grzywnę także w przypadku braku świadectwa.

Wprowadzenie świadectw energetycznych to również urealnienie cen nieruchomości. Od kilku lat, na fali wzrostu gospodarczego rosną ceny domów i mieszkań. Czy jednak dom z lat 60-tych, wybudowany w technologii tradycyjnej, ze zużyciem energii na poziomie 300 kwh/mkw/rocznie wart jest 500tys. zł?

Zarządca lub właściciel budynku/mieszkania poprzez ocenę energetyczną i sporządzone przez audytora energetycznego świadectwo uzyska wiarygodną informację o standardzie energetycznym budynku (mieszkania), co z kolei pozwoli na ustalenie jego właściwej wartości rynkowej. Zweryfikowane koszty eksploatacji, które wiążą się z energią końcową występującą w charakterystyce budynku (wyższą – wyższe koszty; niższą – niższe), podczas jego sprzedaży czy wynajmu pozwolą na ustalenie wysokiej ceny za budynek, czy sprzedawane lub wynajmowane w nim mieszkania, odpowiednio do energooszczędności. Z kolei kontrola kotłów i systemów klimatyzacji ma zwrócić uwagę użytkownikom tych urządzeń na ich sprawność energetyczną przekładającą się na możliwość lub też brak takiej możliwości (z powodu niskiej sprawności) racjonalnej gospodarki energią w budynku.

Nie zmienia to faktu, że już od stycznia 2009 roku dostaliśmy do ręki narzędzie, dzięki któremu można w sposób obiektywny zweryfikować wartość domu, czy mieszkania. Obok dobrej lokalizacji, walorów estetycznych rozwiązań architektonicznych znaczenia nabiera zużycie i koszty energii potrzebnej do ogrzania budynku, podgrzania ciepłej wody, chłodzenia czy wentylacji.